Blog

/

,
,

Nie myl zakazu handlu w niedzielę z zakazem pracy

Marcin Deręgowski

·

Nie myl zakazu handlu w niedzielę z zakazem pracy

Któż z nas nie spotkał się z sytuacją: końcówka kwartału, klient “może tylko w niedzielę”, bo “będzie ruch”. I wtedy pada klasyk: „To jak? Mogę wysłać handlowca w niedzielę albo święto czy nie?”

I tu większość firm robi ten sam błąd: wrzuca do jednego worka zakaz handlu i zakaz pracy. A to są dwa różne światy.

  • Zakaz handlu mówi: czy w niedzielę/święto wolno w ogóle handlować (i robić czynności związane z handlem) w placówce handlowej.

  • Kodeks pracy mówi: czy pracownik może pracować w niedzielę/święto i jak to rozliczyć (wolne, dodatki, odpoczynek).

W praktyce chodzi o dwa pytania, które musisz rozdzielić:

  1. Czy w tym miejscu i przy tych czynnościach wolno prowadzić handel?

  2. Czy temu konkretnemu człowiekowi wolno pracować w niedzielę/święto i jak mu to zrekompensujesz?

To brzmi jak detal. W praktyce to różnica między ogarnięte a gaszenie pożarów.

Czym jest zakaz handlu i co realnie obejmuje?

Ustawa o ograniczeniu handlu nie mówi: “nikt nie pracuje w niedzielę”. Ona mówi w uproszczeniu: w niedziele i święta w placówkach handlowych co do zasady:

  • nie wolno prowadzić handlu,

  • nie wolno wykonywać czynności związanych z handlem,

  • nie wolno też powierzać tych prac pracownikom i osobom zatrudnionym (nie tylko na etat).

I tu jest pierwsza pułapka: firmy próbują “przemalować” sprzedaż na “doradztwo”, “obsługę” albo “przygotowanie”. A w kontroli liczą się fakty: gdzie to się odbywa i co ludzie faktycznie robią.

Najczęstszy błąd: “Nie sprzedajemy, tylko układamy towar / metkujemy / przygotowujemy ekspozycję”.
To często nadal są czynności związane z handlem. Czyli zakaz może działać tak samo jak przy sprzedaży.

Jak tego nie zaplanujesz, to potem planuje to za Ciebie chaos.

Wyjątki od zakazu handlu: kiedy retail może działać legalnie

Nie ma jednej “magicznej furtki”. Są ustawowe wyjątki i musisz realnie spełniać warunki.

W praktyce zakaz nie obowiązuje m.in. w określonych placówkach i sytuacjach typu:

  • stacje paliw,

  • apteki i punkty apteczne,

  • placówki handlowe w hotelach,

  • określone formy sprzedaży poza klasycznym sklepem stacjonarnym (np. e-commerce, automaty),

  • oraz inne wyjątki wprost wymienione w ustawie.

Wniosek operacyjny: jeśli jedziesz na wyjątku, to umiej go nazwać i udokumentować (dlaczego to wyjątek, jakie warunki spełniasz, co dokładnie robiono). To nie jest “papierologia dla sportu”, tylko pas bezpieczeństwa.

A teraz drugi świat: praca w niedziele i święta (Kodeks pracy)

Nawet jeśli handel jest legalny (bo niedziela handlowa albo wyjątek), zostaje pytanie: czy pracownik może pracować w niedzielę/święto i jak to rozliczyć.

Kodeks pracy dopuszcza pracę w niedziele i święta w określonych przypadkach (to jest katalog sytuacji typu: akcje ratownicze/awarie, ruch ciągły, praca zmianowa, niezbędne remonty, transport/komunikacja, ochrona, rolnictwo/hodowla, użyteczność społeczna i codzienne potrzeby ludności itd.). To jest ważne szczególnie wtedy, gdy praca w niedzielę ma się stać “standardem”, a nie jednorazowym wyjątkiem.

Druga pułapka: “Przecież to B2B, to nie ma zakazu”.
Może i nie ma zakazu handlu, ale nadal masz Kodeks pracy: czas pracy, odpoczynek, rekompensata.

Trzecia pułapka: “To tylko kilka godzin”.
W praktyce “kilka godzin” ma talent do zamieniania się w kulę śnieżną: dojazd, telefon po drodze, follow-up wieczorem, a potem pretensje o nadgodziny i rozwalony odpoczynek.

Jak przykładowo rozliczyć pracę w niedzielę i w święto, żeby nie wpaść w błędne koło?

Rozwiązanie jest proste: oddajesz dzień wolny. Reszta to egzekucja.

  • Za pracę w niedzielę standardowo dajesz inny dzień wolny w określonym terminie (a jeśli się nie da – w okresie rozliczeniowym, zgodnie z zasadami).

  • Za pracę w święto co do zasady też dajesz dzień wolny w okresie rozliczeniowym; gdy to niemożliwe – wchodzą dodatki zgodnie z zasadami wynagradzania pracy w takich dniach.

Jest jeszcze detal, który potrafi robić bałagan: jak liczymy “niedzielę” (w prawie pracy to zwykle przedział 6:00–6:00, chyba że w firmie ustalono inaczej). To potrafi decydować, czy coś było “jeszcze sobotą” czy już “niedzielą”.

“Wysyłam handlowca” – 6 scenariuszy, które robią najwięcej zamieszania

1) B2B w terenie: spotkanie u klienta w niedzielę

Zwykle to nie jest handel w placówce handlowej, więc zakaz handlu może nie dotyczyć. Ale nadal obowiązuje prawo pracy: praca w niedzielę + odpoczynek + rekompensata.

2) Targi / event w niedzielę

Tu rozstrzygają fakty. Jeśli to realnie sprzedaż lub obsługa sprzedaży w “punkcie”, ryzyko wejścia w zakaz rośnie. Jeśli to stricte event bez handlu – może być inaczej. Nie chodzi o nazwę wydarzenia, tylko o to, co ludzie robią.

3) Sklep/showroom: “bez kasy, tylko doradztwo”

Nie daj się zwieść: brak kasy nie zawsze ratuje temat. Jeśli realnie jest handel albo czynności związane z handlem – zakaz może działać.

4) Zatowarowanie, metkowanie, ekspozycja w niedzielę

Klasyczne pole minowe. Bardzo często to są czynności związane z handlem.

5) E-commerce / platformy / automaty

Sprzedaż może być prowadzona w tych modelach (w zależności od warunków), ale to nie wyłącza zasad czasu pracy osób, które obsługują zamówienia, logistykę, kontakt itd.

6) “Dam zlecenie/B2B i nie dotyczy”

Jeśli praca jest w placówce handlowej i ma charakter handlu/czynności związanych z handlem, ryzyko nadal istnieje. Sama forma umowy nie jest magicznym zaklęciem.

Co może pójść nie tak?

Najczęściej idzie tak:

  1. “Jakoś to będzie” – brak podstawy wyjątku, brak dokumentacji

  2. “Oddamy wolne kiedyś” – a potem się nie da, okres rozliczeniowy mija

  3. “To tylko raz” – a po miesiącu jest to już norma i zaczyna się efekt domina

Do tego dochodzi aspekt sankcji za naruszenie zakazu handlu (to nie jest “mit”, to jest realne ryzyko kosztowe).

Ściąga na koniec: drzewko decyzyjne (dla prezesa/managera)

  1. Czy to jest placówka handlowa i czy to handel/czynności związane z handlem?

    Jeśli tak: startujesz od zakazu i sprawdzasz wyjątki / niedzielę handlową.

  2. Niezależnie od tego: czy to jest praca pracownika w niedzielę/święto?

    Jeśli tak: wchodzisz w zasady Kodeksu pracy i robisz rekompensatę (wolne/dodatki + odpoczynek + definicja niedzieli).

W skrócie: zakaz handlu mówi “czy wolno sprzedawać tu i teraz”, a Kodeks pracy mówi “czy wolno pracować i jak to oddać”. I musisz tu być ostrożny.

Niedziele handlowe 2026

W 2026 r. niedziele handlowe to:

  • 25 stycznia

  • 29 marca

  • 26 kwietnia

  • 28 czerwca

  • 30 sierpnia

  • 6 grudnia

  • 13 grudnia

  • 20 grudnia

To jest rzecz, którą warto mieć w firmowym kalendarzu (grafiki, promocje, logistyka, obsada). W praktyce: j

Źródła i najważniejsze akty prawne

Źródła i najważniejsze akty prawne Strony rządowe / instytucje publiczne

Akty prawne – ISAP (Sejm RP)

,

Marcin Deręgowski

Czytaj dalej

Podobne artykuły

Ustawienia prywatności

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić prawidłowe działanie serwisu i analizować ruch. Możesz samodzielnie zdecydować, które kategorie cookies chcesz zaakceptować.

Niezbędne

Niezbędne ciasteczka powinny być zawsze włączone, abyśmy mogli zapisać twoje preferencje dotyczące ustawień ciasteczek.

Powered by  Zgodności ciasteczek z RODO